ಅಧ್ಯಾಯದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಾರಾಂಶ

ವಿಭಾಗ 1: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಉದಯ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳು (ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು)

1. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಉದಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ:

• 1857ರ ದಂಗೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 1858ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ ಸರ್ಕಾರವು ನೇರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು [1, 2].
• ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಹೊಸ ವಿದ್ಯಾವಂತ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮೂಡಿತು [1].
• ಇದರ ಫಲವಾಗಿ 'ದಿ ಹಿಂದೂ ಮೇಳ', 'ದಿ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್', 'ಪೂನಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭಾ' ಮತ್ತು 'ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್' ಮುಂತಾದ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು [3, 4].

2. ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸ್ಥಾಪನೆ (1885):

• 1885ರಲ್ಲಿ ಎ.ಒ. ಹ್ಯೂಮ್ ಎಂಬ ನಿವೃತ್ತ ಸಿವಿಲ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು [4].
• ಇದು ದೇಶೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ, ರಾಜಕೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಆರಂಭಿಸಿ ಜನರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿತು [5].

3. ಮಂದಗಾಮಿಗಳು (1885 - 1905):

• ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಮೊದಲ 20 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು 'ಮಂದಗಾಮಿ ಯುಗ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ [6].
• ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರು: ಎಂ.ಜಿ. ರಾನಡೆ, ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ, ದಾದಾಬಾಯಿ ನವರೋಜಿ, ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆ [6].
• ಇವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಮನವಿಗಳ ಮೂಲಕ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು [7].
• ಸಂಪತ್ತಿನ ಸೋರುವಿಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ (Drain Theory): ದಾದಾಬಾಯಿ ನವರೋಜಿಯವರು ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿ, ಭಾರತದ ಸಂಪತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್‌ಗೆ ಹೇಗೆ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಜನರಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದರು [8].

4. ತೀವ್ರವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳದ ವಿಭಜನೆ (1905 - 1920):

• ಮಂದಗಾಮಿಗಳ ಮೃದು ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದವರನ್ನು ತೀವ್ರವಾದಿಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಇವರು ಮಂದಗಾಮಿಗಳನ್ನು 'ರಾಜಕೀಯ ಭಿಕ್ಷುಕರು' ಎಂದು ಕರೆದರು [9].
• ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರು: ಅರಬಿಂದೋ ಘೋಷ್, ಬಿಪಿನ್ ಚಂದ್ರ ಪಾಲ್, ಲಾಲಾ ಲಜಪತ್ ರಾಯ್ ಮತ್ತು ಬಾಲಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್ [10].
• ಬಂಗಾಳದ ವಿಭಜನೆ (1905): ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೈಸರಾಯ್ ಲಾರ್ಡ್ ಕರ್ಜನ್ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರ ನಡುವೆ ಒಡಕು ತರಲು 1905ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿದನು [10].
• ಇದರ ವಿರುದ್ಧ ತೀವ್ರವಾದಿಗಳು 'ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳವಳಿ'ಯನ್ನು (ವಿದೇಶಿ ವಸ್ತುಗಳ ಬಹಿಷ್ಕಾರ) ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಹೋರಾಟದ ತೀವ್ರತೆಯಿಂದಾಗಿ 1911ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಯಿತು [11].
• ಬಾಲಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕರು "ಸ್ವರಾಜ್ಯವು ನನ್ನ ಜನ್ಮ ಸಿದ್ದ ಹಕ್ಕು; ಅದನ್ನು ಪಡೆದೇ ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು [12].

ವಿಭಾಗ 2: ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿಯುಗದ ಆರಂಭ (ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು)

5. ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳ ಪಾತ್ರ:

• ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಸಶಸ್ತ್ರ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಭಾರತದಿಂದ ಓಡಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಬಲವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದರು [1].
• ಇವರು 'ಅನುಶೀಲನ ಸಮಿತಿ' ಮತ್ತು 'ಅಭಿನವ ಭಾರತ'ದಂತಹ ರಹಸ್ಯ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು [1, 2].
• ಅರಬಿಂದೋ ಘೋಷ್ ಅವರ 'ವರ್ತಮಾನ ರಣನೀತಿ' ಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಬರೀಂದರ್ ಕುಮಾರ್ ಘೋಷ್ ಅವರ 'ಯುಗಾಂತರ' ಪತ್ರಿಕೆ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾದವು [2].
• ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು: ವಿ.ಡಿ. ಸಾವರ್ಕರ್, ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್, ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಆಜಾದ್, ರಾಮ್‌ಪ್ರಸಾದ್ ಬಿಸ್ಮಿಲ್ ಮುಂತಾದವರು [3]. ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾದೋನಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಗಾಯಿಡಿನ್ ಲೂ ಎಂಬ ಯುವ ನಾಯಕರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದರು [3].

6. ಗಾಂಧಿಯುಗ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ:

• ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯು ಹೊಸ ಆಯಾಮ ಪಡೆಯಿತು [4].
• ಇವರು 'ಪರೋಕ್ಷ ಪ್ರತಿರೋಧ', 'ಅಹಿಂಸೆ' ಮತ್ತು 'ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ'ವನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿದರು [4].
• 'ಯಂಗ್ ಇಂಡಿಯಾ' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು [4].

7. ರೌಲತ್ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾಬಾಗ್ ದುರಂತ (1919):

• 1919ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ತಂದ 'ರೌಲತ್ ಕಾಯ್ದೆ'ಯು ಕೇವಲ ಗುಮಾನಿಯ ಮೇಲೆ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಬಂಧಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ನೀಡಿತು [5, 6].
• ಇದರ ವಿರುದ್ಧ ಏಪ್ರಿಲ್ 13, 1919 ರಂದು ಅಮೃತಸರದ ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾಬಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ಶಾಂತಿಯುತ ಸಭೆಯ ಮೇಲೆ ಜನರಲ್ ಡಯರ್ ಗುಂಡಿನ ಮಳೆಗರೆದನು; ಇದರಲ್ಲಿ 379 ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು [7].
• ಈ ಅಮಾನುಷ ಘಟನೆಯನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್ ಅವರು ತಮಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ 'ನೈಟ್‌ಹುಡ್' (Knighthood) ಗೌರವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು [8].

8. ಖಿಲಾಫತ್ ಮತ್ತು ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿ (1920):

• ಟರ್ಕಿಯ ಸುಲ್ತಾನನ (ಖಲೀಫ) ಮೇಲಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಖಂಡಿಸಿ ಮಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಮತ್ತು ಶೌಕತ್ ಅಲಿ ಸಹೋದರರು 'ಖಿಲಾಫತ್ ಚಳವಳಿ' ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಹಿಂದೂ-ಮುಸ್ಲಿಂ ಏಕತೆಗಾಗಿ ಗಾಂಧೀಜಿ ಇದಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು [9, 10].
• 1920ರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ 'ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿ' ಆರಂಭವಾಯಿತು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಶಾಲೆ-ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು, ವಕೀಲರು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದರು [10].
• 1922ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಚೌರಿಚೌರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ 22 ಪೊಲೀಸರ ಸಜೀವ ದಹನಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದರು. ಈ ಹಿಂಸಾಚಾರದಿಂದ ಬೇಸರಗೊಂಡ ಗಾಂಧೀಜಿ ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು [11, 12].

ವಿಭಾಗ 3: ಪ್ರಮುಖ ಚಳವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಬಂಡಾಯಗಳು (ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು)

9. ಸೈಮನ್ ಆಯೋಗ (1927) ಮತ್ತು ದುಂಡು ಮೇಜಿನ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳು:

• 1927ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಸೈಮನ್ ಆಯೋಗವನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿತು. ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಸದಸ್ಯನಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಭಾರತೀಯರು "ಸೈಮನ್ ಹಿಂದಿರುಗು" (Simon Go Back) ಎಂದು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಲಾಲಾ ಲಜಪತ್ ರಾಯ್ ಲಾಠಿ ಏಟಿನಿಂದ ಮರಣಹೊಂದಿದರು [1, 2].
• ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು 1930, 1931 ಮತ್ತು 1932ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ದುಂಡು ಮೇಜಿನ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು [3-5]. ಮೊದಲ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿತು [4]. ಗಾಂಧಿ-ಇರ್ವಿನ್ ಒಪ್ಪಂದದ (1931) ನಂತರ ಗಾಂಧೀಜಿ ಎರಡನೇ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು [4].
• ಎರಡನೇ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮತಕ್ಷೇತ್ರ ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಗಾಂಧೀಜಿ ನಡುವೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಮೂಡಿತು [5].

10. ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳವಳಿ (1942) ಮತ್ತು ಈಸೂರು ದುರಂತ:

• ಕ್ರಿಪ್ಸ್ ಆಯೋಗದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 1942ರಲ್ಲಿ "ಬ್ರಿಟಿಷರೇ ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ" (Quit India) ಚಳವಳಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿತು [6, 7].
• ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು ಭೂಗತರಾಗಿ ಚಳವಳಿಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದರು [8].
• ಈಸೂರು ಘಟನೆ: ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿಕಾರಿಪುರದ ಸಮೀಪದ 'ಈಸೂರು' ಗ್ರಾಮದ ಜನರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆಯೆದ್ದು ತಮ್ಮನ್ನು "ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಳ್ಳಿ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದು ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ [9].

11. ರೈತ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು:

• ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಜಮೀನ್ದಾರರ ಶೋಷಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಚಂಪಾರಣ್ಯ, ಖೇಡಾ, ತೇಭಾಗ, ಮತ್ತು ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬಂಡಾಯವೆದ್ದರು [10].
• ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಬೆಳೆದಂತೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಸಂಘಟಿತರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ರೈಲ್ವೆ, ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆ ಗಿರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಷ್ಕರಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು [11].

12. ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಬಂಡಾಯಗಳು:

• ಬ್ರಿಟಿಷರು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಕಂದಾಯ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ನೀತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ಸಿಡಿದೆದ್ದರು. ಇದರಲ್ಲಿ 'ಸಂತಾಲರ ದಂಗೆ' (ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಒರಿಸ್ಸಾ ಭಾಗದಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು 'ಮುಂಡಾ ಚಳವಳಿ' ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ [11-13].
• ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 'ಹಲಗಲಿಯ ಬೇಡರ ಬಂಡಾಯ'ವು ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖ ಸಶಸ್ತ್ರ ಹೋರಾಟವಾಗಿದೆ [12].

ವಿಭಾಗ 4: ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತಿ (ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು)

13. ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರಬೋಸ್ ಮತ್ತು ಐ.ಎನ್.ಎ. (INA):

• ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಮೃದು ಧೋರಣೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ತೊರೆದು 'ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಬ್ಲಾಕ್' (Forward Bloc) ಎಂಬ ಪ್ರಗತಿಪರ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು [1].
• ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಣ್ಗಾವಲಿನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ ರಾಸ್ ಬಿಹಾರಿ ಬೋಸ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನೆ' (INA) ಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದರು [2, 3].
• "ದಿಲ್ಲಿ ಚಲೋ" ಮತ್ತು "ನನಗೆ ರಕ್ತ ಕೊಡಿ, ನಾನು ನಿಮಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡಲು ಪ್ರಮಾಣಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಕರೆ ನೀಡಿದರು [3].
• INA ದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ 'ಝಾನ್ಸಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್' ಇತ್ತು, ಇದರ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸೆಹಗಲ್ ವಹಿಸಿದ್ದರು [3]. ದುರಾದೃಷ್ಟವಶಾತ್, 1945ರಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಸುಭಾಷರು ಮರಣಹೊಂದಿದರು [4].

14. ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್:

• ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿಲ್ಲದ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಅರ್ಥಹೀನ ಎಂದು ಬಲವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದರು [5].
• ದಲಿತರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ 'ಮಹಾಡ್' ಕೆರೆ ಮತ್ತು 'ಕಾಲಾರಾಮ್' ದೇವಾಲಯ ಚಳವಳಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು [5, 6].
• ಮೂರೂ ದುಂಡು ಮೇಜಿನ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮತಕ್ಷೇತ್ರದ ಕುರಿತು ಗಾಂಧೀಜಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಮೂಡಿ, ಕೊನೆಗೆ 'ಪೂನಾ ಒಪ್ಪಂದ'ದ ಮೂಲಕ ಬಗೆಹರಿಯಿತು [5, 7].
• ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಕಾನೂನು ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನ ಕರಡು ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು [8].

15. ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು:

• ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ನವಭಾರತದ ಶಿಲ್ಪಿ [7, 9].
• ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದಿ ತತ್ವಗಳೆರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ 'ಮಿಶ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ', ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ 'ಅಲಿಪ್ತ ನೀತಿ'ಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು [6, 10].

16. ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತಿ:

• 1940ರ ಲಾಹೋರ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಬೇಡಿಕೆ ಮಂಡಿಸಿದರು [11].
• ಲಾರ್ಡ್ ಮೌಂಟ್ ಬ್ಯಾಟನ್ ಅವರ ವಿಭಜನಾ ಯೋಜನೆಯಂತೆ ಜುಲೈ 1947ರಲ್ಲಿ 'ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ' ಜಾರಿಯಾಯಿತು [9].
• ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1947 ರಂದು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಉದಯಿಸಿದವು [9]. ರಾಡ್‌ಕ್ಲಿಫ್ ಆಯೋಗವು ಈ ದೇಶಗಳ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು [9].
• ಜನವರಿ 30, 1948 ರಂದು ನಾಥೋರಾಮ್ ಗೋಡ್ಸೆಯಿಂದ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯಾಯಿತು [9].