ಅಧ್ಯಾಯದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಾರಾಂಶ

ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ಥಿರತೆಯಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯಗಳು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅರಣ್ಯಗಳು ಕೇವಲ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲದೆ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳಾಗಿವೆ. ಮನುಷ್ಯನ ನೇರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಿಲ್ಲದೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವ ಸಸ್ಯ ಸಮೂಹವನ್ನು 'ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಸ್ಯವರ್ಗ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತವು ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆರು ಪ್ರಮುಖ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2021ರ ಭಾರತೀಯ ಅರಣ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ (ISFR) ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಶದ 7,13,789 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶವು ಅರಣ್ಯವೃತವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಒಟ್ಟು ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಶೇಕಡಾ 21.71 ರಷ್ಟಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನಕ್ಕಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ ಶೇಕಡಾ 33 ರಷ್ಟು ಅರಣ್ಯವಿರಬೇಕೆಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅರಣ್ಯ ನೀತಿಯು ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಅರಣ್ಯಗಳ ನಾಶದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಇಂದಿನ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ.