Notes

ವಿಭಾಗ 1: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸು ಹಾಗೂ ಆದಾಯ (ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು)

1. ಪೀಠಿಕೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ:

• ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಅರ್ಥ, ಸರ್ಕಾರದ ಆದಾಯ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೆಚ್ಚ, ತೆರಿಗೆಗಳು, ಬಜೆಟ್ ಹಾಗೂ ಕೊರತೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸು ಒಂದು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸು (Public Finance): ಸರ್ಕಾರದ ಆದಾಯ, ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಸಾಲ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
• ಉದ್ದೇಶಗಳು: ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಧಿಸುವುದು, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸುವುದು, ಬಡತನ ನಿವಾರಣೆ, ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವುದು, ಆದಾಯ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ ತರುವುದು.

2. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆದಾಯ (Public Revenue):

• ಸರ್ಕಾರವು ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಆದಾಯ.
• ವಿಧಗಳು:
  • ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯ (Tax Revenue): ಸರ್ಕಾರವು ಜನರಿಂದ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಹಣ.
  • ತೆರಿಗೆಯೇತರ ಆದಾಯ (Non-Tax Revenue): ಶುಲ್ಕಗಳು, ದಂಡಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳ ಲಾಭ, ಬಡ್ಡಿ ಆದಾಯ, ಪರವಾನಗಿ/ಸೇವಾ ಶುಲ್ಕಗಳು.

3. ತೆರಿಗೆ (Tax) ಮತ್ತು ವಿಧಗಳು:

• ನೇರ ತೆರಿಗೆಗಳು (Direct Taxes): ಯಾರ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅವರೇ ಅದನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು (ತೆರಿಗೆ ಭಾರ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ). ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಉದಾ: ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ, ಆಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆ).
• ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳು (Indirect Taxes): ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅದರ ಭಾರವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಬಹುದಾದ ತೆರಿಗೆ. ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಉದಾ: GST, ಅಬಕಾರಿ ಸುಂಕ, ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸುಂಕ).

ವಿಭಾಗ 2: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಬಜೆಟ್ (ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು)

4. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೆಚ್ಚ (Public Expenditure):

• ಅರ್ಥ: ಸರ್ಕಾರವು ಜನರ ಕಲ್ಯಾಣ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ವೆಚ್ಚ.
• ವಿಧಗಳು:
  • ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವೆಚ್ಚ: ನೇರವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆ/ಉದ್ಯೋಗ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ವೆಚ್ಚ (ಉದಾ: ಶಿಕ್ಷಣ, ಕೃಷಿ, ಸಾರಿಗೆ, ನೀರಾವರಿ, ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ).
  • ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೇತರ ವೆಚ್ಚ: ನೇರವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಿಸದ ವೆಚ್ಚಗಳು (ಉದಾ: ರಕ್ಷಣಾ ವೆಚ್ಚ, ಆಡಳಿತ, ಸಾಲದ ಬಡ್ಡಿ, ಪಿಂಚಣಿ).

5. ಬಜೆಟ್ (Budget):

• ಅರ್ಥ: ಒಂದು ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚಗಳ ಹೇಳಿಕೆ.
• ಮಹತ್ವ: ಸರ್ಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹಣ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಬಜೆಟ್‌ನ ವಿಧಗಳು:
  • ಸಮತೋಲನ ಬಜೆಟ್ (Balanced Budget): ಆದಾಯ = ವೆಚ್ಚ.
  • ಕೊರತೆ ಬಜೆಟ್ (Deficit Budget): ವೆಚ್ಚ > ಆದಾಯ.
  • ಅಧಿಕ ಬಜೆಟ್ (Surplus Budget): ಆದಾಯ > ವೆಚ್ಚ.

ವಿಭಾಗ 3: ಕೊರತೆ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಮಹತ್ವ (ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು)

6. ಕೊರತೆ ಹಣಕಾಸು (Deficit Financing):

• ಅರ್ಥ: ಸರ್ಕಾರದ ವೆಚ್ಚವು ಆದಾಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಸಾಲ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ತುಂಬುವುದು.
• ಮಹತ್ವ/ಅನಾನುಕೂಲ: ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನೆರವು/ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ. ಆದರೆ ಹಣದುಬ್ಬರ ಹಾಗೂ ಸಾಲದ ಹೊರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.
• ಹಣಕಾಸಿನ ಕೊರತೆಗಳು:
  • ರಾಜಸ್ವ ಕೊರತೆ = ರಾಜಸ್ವ ವೆಚ್ಚ – ರಾಜಸ್ವ ಆದಾಯ.
  • ಹಣಕಾಸಿನ ಕೊರತೆ = ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚ – (ರಾಜಸ್ವ ಆದಾಯ + ಬಂಡವಾಳ ಸ್ವೀಕೃತಿಗಳು).

7. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಮಹತ್ವ:

• ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆ, ಬಡತನ ನಿವಾರಣೆ, ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆ/ಕೃಷಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

2 ಅಂಕಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು:

• ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸು ಎಂದರೇನು?
• ತೆರಿಗೆ ಎಂದರೇನು?
• ನೇರ ತೆರಿಗೆ ಎಂದರೇನು?
• ಬಜೆಟ್ ಎಂದರೇನು?
• ರಾಜಸ್ವ ಕೊರತೆ ಎಂದರೇನು?

4 ಅಂಕಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು:

• ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
• ತೆರಿಗೆಯ ವಿಧಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
• ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೆಚ್ಚದ ವಿಧಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
• ಬಜೆಟ್‌ನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ.

6 ಅಂಕಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು:

• ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆದಾಯದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
• ನೇರ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
• ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೆಚ್ಚದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
• ಕೊರತೆ ಹಣಕಾಸು ಹಾಗೂ ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಒಂದು ಅಂಕದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು (ನೆನಪಿನ ಸಾರಾಂಶ):

• ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸು - ಸರ್ಕಾರದ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚದ ಅಧ್ಯಯನ.
• ಬಜೆಟ್ - ಆದಾಯ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚದ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂದಾಜು.
• ನೇರ ತೆರಿಗೆ - ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ. / ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ - GST.
• ಆದಾಯ = ವೆಚ್ಚ → ಸಮತೋಲನ ಬಜೆಟ್.
• ವೆಚ್ಚ > ಆದಾಯ → ಕೊರತೆ ಬಜೆಟ್.
• ಆದಾಯ > ವೆಚ್ಚ → ಅಧಿಕ ಬಜೆಟ್.
• ನೇರ ತೆರಿಗೆ ಭಾರವನ್ನು ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ ಭಾರವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಬಹುದು.
• ಸಾರಾಂಶ: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಬಜೆಟ್‌ಗಳು ಸಮತೋಲನ, ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ಬಜೆಟ್‌ಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೊರತೆ ಹಣಕಾಸು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಹಾಯಕವಾದರೂ ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.