ಅಧ್ಯಾಯದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಾರಾಂಶ

ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರವೊಂದರ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾತ್ರವು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾದುದು. ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು 19ನೇ ಶತಮಾನದ 'ಅನಿರ್ಬಂಧಿತ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ'ಯಿಂದ (Laissez-faire) ಹಿಡಿದು 20ನೇ ಶತಮಾನದ 'ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ'ದ (Welfare State) ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯವರೆಗಿನ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಬಡತನ, ನಿರುದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಯೋಜನಾಬದ್ಧ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸರ್ ಎಂ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗಳ ಸಾಧನೆಗಳು, ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ 'ನೀತಿ ಆಯೋಗ'ದ (NITI Aayog) ಸ್ಥಾಪನೆಯವರೆಗಿನ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಈ ಪಠ್ಯವು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದೊಂದಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಭಾರತದ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದಿಂದ ನೀತಿ ಆಯೋಗದವರೆಗಿನ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಹೇಗೆ ಬದಲಿಸಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.