ಅಧ್ಯಾಯದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಾರಾಂಶ

ಭಾರತವು 'ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಾದರಿಯ ವಾಯುಗುಣ'ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹವಾಮಾನದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಋತುಮಾನಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಮಾರುತಗಳು ತಮ್ಮ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತವೆ. ಭಾರತದ ವಾಯುಗುಣದ ಮೇಲೆ ಅಕ್ಷಾಂಶ, ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಇರುವ ಎತ್ತರ, ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಹರಡುವಿಕೆ, ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಇರುವ ದೂರ ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಪ್ರವಾಹಗಳು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾದ ಕೃಷಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಳೆಯ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಭಾರತದ ಕೃಷಿಯನ್ನು "ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಾರುತಗಳೊಡನೆ ಆಡುವ ಜೂಜಾಟ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.