ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಅಜೈವಿಕ ಪರಿಸರದ ನಡುವಿನ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಫಲವಾಗಿದೆ. ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಎಲ್‌ಸಿ (SSLC) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಕೇವಲ ಪಠ್ಯದ ವಿಷಯವಲ್ಲ; ಭವಿಷ್ಯದ ನಾಗರಿಕರಾಗಿ ಪರಿಸರದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಇದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಜೈವಿಕ ಮತ್ತು ಅಜೈವಿಕ ಘಟಕಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲಿತ ಸಂವಹನವು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಜೀವಗಳ ಉಳಿವನ್ನು ಸುಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ. ಮತ್ಸ್ಯಾಲಯವನ್ನು (Aquarium) ತಯಾರಿಸುವಾಗ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಏಕೆ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಬೇಕು?

1. ಮತ್ಸ್ಯಾಗಾರವನ್ನು (Aquarium) ನಾವು ಏಕೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಬೇಕು? ಮತ್ಸ್ಯಾಗಾರವು ಒಂದು ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಅಥವಾ ಕೃತಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂ-ವಿಘಟಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಮೀನುಗಳು ವಿಸರ್ಜಿಸುವ ಅಮೋನಿಯಾದಂತಹ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಉಳಿಕೆಗಳು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ನೀರು ವಿಷಕಾರಿಯಾಗುವುದರಿಂದ, ಜೀವಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಬೇಕು.

2. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾದ ಕೊಳ ಮತ್ತು ಸರೋವರಗಳನ್ನು ನಾವು ಏಕೆ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ? ಕೊಳ ಮತ್ತು ಸರೋವರಗಳು "ಸ್ವಯಂ-ಸುಸ್ಥಿರ" (Self-sustaining) ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಂತಹ ವಿಘಟಕಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ಸತ್ತ ಜೀವಿಗಳ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಳ ಅಜೈವಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳಾಗಿ ವಿಘಟಿಸಿ ಪರಿಸರವನ್ನು ಶುಚಿಯಾಗಿಡುತ್ತವೆ.

3. ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿಘಟಕಗಳ (Decomposers) ಪಾತ್ರವೇನು? ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಂತಹ ವಿಘಟಕಗಳು ಸತ್ತ ಜೀವಿಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸರಳ ಅಜೈವಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಪುನಃ ಮಣ್ಣನ್ನು ಸೇರಿ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಮೂಲಕ ವಿಘಟಕಗಳು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಮರುಚಕ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

1. ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ಹರಿವು ಯಾವಾಗಲೂ ಏಕಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಏಕೆ? ಸೌರಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಕಗಳು ಬಂಧಿಸಿ ಆಹಾರವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಶಕ್ತಿಯು ಶಾಖವಾಗಿ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಅಥವಾ ಮುಂದಿನ ಪೋಷಣಾಸ್ತರಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾದಾಗ, ಅದು ಪುನಃ ಉತ್ಪಾದಕಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಕ್ತಿಯ ಹರಿವು ಯಾವಾಗಲೂ ಏಕಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

2. ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಏಕೆ? ಶಕ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ನಿಯಮದಂತೆ, ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಶಕ್ತಿಯ ಸರಾಸರಿ ಕೇವಲ 10% ಮಾತ್ರ ಮುಂದಿನ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳ ನಂತರ ಉಳಿಯುವ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳ ಉಳಿವು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

3. ಪೋಷಣಾಸ್ತರಗಳು (Trophic levels) ಎಂದರೇನು? ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ನೀಡಿ. ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಅಥವಾ ಶಕ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆ ನಡೆಯುವ ಪ್ರತಿ ಹಂತವನ್ನು 'ಪೋಷಣಾಸ್ತರ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಹಸಿರು ಸಸ್ಯಗಳು (ಮೊದಲ ಪೋಷಣಾಸ್ತರ) → ಮಿಡತೆ (ಎರಡನೇ ಪೋಷಣಾಸ್ತರ) → ಕಪ್ಪೆ (ಮೂರನೇ ಪೋಷಣಾಸ್ತರ).

4. ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಜಾಲಗಳ (Food Web) ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು? ಜೀವಿಗಳ ನಡುವಿನ ನೇರವಾದ ಮತ್ತು ಏಕಮುಖ ಆಹಾರದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು 'ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರೀತಿಯ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ತಿನ್ನಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಕವಲೊಡೆದು ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು 'ಆಹಾರ ಜಾಲ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

6. ಸೌರ ಶಕ್ತಿಯ ಶೇಕಡಾ ಎಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಹಸಿರು ಸಸ್ಯಗಳು ಪಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ? ಇದರ ಪರಿಣಾಮವೇನು? ಹಸಿರು ಸಸ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಸೌರಶಕ್ತಿಯ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 1% (1\%) ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಹಾರದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿಯು ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿದ್ದು, 10% ಸರಾಸರಿ ನಿಯಮದಂತೆ ಮುಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪೋಷಣಾಸ್ತರಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಲು ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ.

1. ಜೈವಿಕ ಸಂವರ್ಧನೆ (Biological Magnification) ಎಂದರೇನು? ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ ಮೂಲಕ ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೆಗೆ ಒಳಗಾಗದ ಹಾನಿಕಾರಕ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು (ಉದಾ: ಡಿ.ಡಿ.ಟಿ ಅಥವಾ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು) ಒಂದು ಪೋಷಣಾಸ್ತರದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಪೋಷಣಾಸ್ತರಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾದಂತೆ ಅವುಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುವ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು 'ಜೈವಿಕ ಸಂವರ್ಧನೆ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

2. ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಆಗುವ ಪರಿಣಾಮವೇನು? ಮಾನವರು ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ಜೈವಿಕ ಸಂವರ್ಧನೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಹಾನಿಕಾರಕ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ಅಥವಾ ಇತರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಆಹಾರದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

3. ಓಜೋನ್ (O3) ಪದರವು ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ? ಸಮೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸಿ. ವಾತಾವರಣದ ಉನ್ನತ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಅಧಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಅತಿನೇರಳೆ (UV) ವಿಕಿರಣಗಳು ಆಮ್ಲಜನಕದ (O2) ಅಣುಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಆಮ್ಲಜನಕ ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು (O) ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಮಾಣುಗಳು ಮತ್ತೊಂದು O2 ಅಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಓಜೋನ್ (O3) ಅಣುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಸಮೀಕರಣ: O2 → (UV) O + O O + O2 → O3 (ಓಜೋನ್)

4. ಓಜೋನ್ ಪದರವು ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ? ಓಜೋನ್ ಅಣುವು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು "ಪ್ರಾಂತಿಕ ವಿಷ"ವಾಗಿದ್ದರೂ (Deadly Poison), ಸ್ಟ್ರಾಟೋಸ್ಪಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದು ಸೂರ್ಯನ ಹಾನಿಕಾರಕ ಅತಿನೇರಳೆ (UV) ವಿಕಿರಣಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕವಚವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆಯಂತಹ ರೋಗಗಳನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.

5. ಕ್ಲೋರೋಫ್ಲೋರೋಕಾರ್ಬನ್ (CFCs) ಗಳ ಬಳಕೆ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ? CFCಗಳು ಓಜೋನ್ ಪದರದ ವೇಗದ ಸವಕಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು, 1987 ರಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು (UNEP) ಸಿ.ಎಫ್.ಸಿ (CFC) ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು 1986 ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರಿಂದ ಓಜೋನ್ ಪದರದ ಹಾನಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.

1. ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೆಗೆ ಒಳಗಾಗದ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು? ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಜೈವಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ವಿಘಟನೆಯಾಗುವ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು 'ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೆ ಹೊಂದುವ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳು' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾ: ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ, ಆಹಾರದ ಅವಶೇಷ). ವಿಘಟನೆಯಾಗದೆ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಳಿಯುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು 'ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೆ ಹೊಂದದ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳು' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾ: ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ಲೋಹದ ಚೂರುಗಳು).

2. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲಗಳಿಗಿಂತ ಕಾಗದದ ಚೀಲಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಏಕೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ? ಕಾಗದವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು, ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ವಿಘಟನೆಯಾಗದೆ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕ ಸಂವರ್ಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಮಾರಕವಾಗಬಹುದು.

3. ಮುಚ್ಚಿದ ಕಸದ ತೊಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ ತರಕಾರಿ ಸಿಪ್ಪೆಗಳು ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮಾಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಏಕೆ? ತರಕಾರಿ ಸಿಪ್ಪೆಗಳು ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ವಸ್ತುಗಳು. ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ಇವುಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಾವಯವ ಅಣುಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ಸರಳ ಅಜೈವಿಕ ಘಟಕಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ ಅವು ದೃಶ್ಯದಿಂದ ಮಾಯವಾಗಿ ಮಣ್ಣನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ.

4. ಕುಲಾದ್ (Kulhads - ಮಣ್ಣಿನ ಲೋಟ) ಬಳಕೆಯನ್ನು ರೈಲ್ವೆಗಳಲ್ಲಿ ಏಕೆ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು? ಕುಲಾದ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಪದರದ ಫಲವತ್ತಾದ ಮಣ್ಣನ್ನು (Fertile topsoil) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಕೃಷಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಫಲವತ್ತಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಭಾರಿ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇವುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು.

Question 1: ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ. ಮತ್ಸಾಗಾರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಾಗ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳೇನು?

Question 2: ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿಘಟಕಗಳ ಪಾತ್ರವೇನು? ಅವುಗಳ अनुपಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.

Question 3: ಭಕ್ಷಕಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ? ಪ್ರತಿ ವರ್ಗಕ್ಕೂ ಉದಾಹರಣೆ ನೀಡಿ.

Question 4: ಪೋಷಣಾ ಸ್ತರಗಳು ಎಂದರೇನು? ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಪೋಷಣಾ ಸ್ತರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಏಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ?

Question 6: ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಜಾಲಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿ. ಪರಿಸರದ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಜಾಲದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯೇನು?

• ಆಹಾರ ಜಾಲವು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು (Stability) ನೀಡುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಒಂದು ಆಹಾರದ ಆಕರವು ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಬದುಕಲು ಪರ್ಯಾಯ ಆಹಾರದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಇದು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

Question 7: ಪೋಷಣಾ ಸ್ತರಗಳ ಚಿತ್ರವನ್ನು (Figure 13.2) ಆಧರಿಸಿ, ಉತ್ಪಾದಕರು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಹಂತದ ಭಕ್ಷಕಗಳ ನಡುವಿನ ಶಕ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

Question 8: ಸಸ್ಯಗಳು ಸೌರಶಕ್ತಿಯ ಎಷ್ಟು ಶೇಕಡಾವಾರು ಭಾಗವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ? ಒಂದು ಪೋಷಣಾ ಸ್ತರದಿಂದ ಮುಂದಿನ ಸ್ತರಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥದ ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಿ ವಿವರಿಸಿ.

Question 9: ಜೈವಿಕ ಸಂವರ್ಧನೆ (Biological Magnification) ಎಂದರೇನು? ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ಥಾನವು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ?

Question 10: ಓಝೋನ್ (O3) ಎಂದರೇನು? ಇದು ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲ್ಪದರದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ? ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಮೀಕರಣಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.

Question 11: ಓಝೋನ್ ಪದರವು ಕ್ಷೀಣಿಸಲು ಕಾರಣವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ. ಇದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮವೇನು?

Question 12: ಓಝೋನ್ ಪದರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಏನು? ಈ ಪದರವು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ.

Question 13: ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೆಗೆ ಒಳಗಾಗದ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಉದಾಹರಣೆ ಸಹಿತ ವಿವರಿಸಿ.

Question 14: ಕುಲಾದ್‌ಗಳ (Kulhads) ಬಳಕೆಯನ್ನು ರೈಲ್ವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲು ಕಾರಣವೇನು? ಕಾಗದದ ಕಪ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕಪ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೇಗೆ ಉತ್ತಮ?

Question 15: ನಾವು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಲು ನೀವು ಸೂಚಿಸುವ ಮೂರು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿ: ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಜೀವಿಗಳು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮುಂದಿನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯೋಣ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಪೋಷಣಾ ಸ್ತರಗಳು ಎಂದರೇನು? ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ ಒಂದು ರೇಖಾಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ವಿವಿಧ ಪೋಷಣಾ ಸ್ತರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ಹರಿವು ಏಕಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಏಕೆ? ವಿವರಿಸಿ.

ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿ: ಶಕ್ತಿಯು ಒಂದು ಸ್ತರದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ತರಕ್ಕೆ ಸಾಗುವಾಗ, ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಾನಿಕಾರಕ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಹೇಗೆ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಜಾಲಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ. ಆಹಾರ ಜಾಲವು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೇಗೆ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ?

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಜೈವಿಕ ಸಂವರ್ಧನೆ (Biological Magnification) ಎಂದರೇನು? ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಮಾನವನ ಮೇಲೆ ಇದು ಹೇಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ?

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಓಝೋನ್ ಪದರವು ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ? ಅದರ ಸವಕಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಅಂಶಗಳಾವುವು? ಓಝೋನ್ ಪದರದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಓಝೋನ್ ಅಣುವು ಆಕ್ಸಿಜನ್‌ನಿಂದ ಹೇಗೆ ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಮೀಕರಣಗಳ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಿ. ಅತಿನೇರಳೆ ವಿಕಿರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೆಗೆ ಒಳಗಾಗದ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನಂತಹ ವಸ್ತುಗಳು ಏಕೆ ವಿಘಟನೆ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ?

• ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ವಿಘಟನೆಯಾಗದಿರಲು ಕಾರಣ: ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಿಣ್ವಗಳು (Enzymes) ಹೇಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಹಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ವಿಘಟಿಸುತ್ತವೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಪರಿಸರದ ವಿಘಟಕಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಿಣ್ವಗಳು ಕೂಡ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು (Enzyme Specificity) ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನಂತಹ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವಿಘಟಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಕಿಣ್ವಗಳು ವಿಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಳಿದು ಮಾಲಿನ್ಯ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ರೈಲ್ವೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಲೋಟಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಮಣ್ಣಿನ ಕುಲಡ್‌ಗಳನ್ನು (Kulhads) ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತೊಂದರೆಗಳೇನು? ಈಗ ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಪೇಪರ್ ಲೋಟಗಳ ಅನುಕೂಲತೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: (a) ವಿಘಟಕಗಳು (Decomposers) ಎಂದರೇನು? ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪಾತ್ರವೇನು? (b) ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ನೀವು ಸೂಚಿಸುವ ಎರಡು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ.